De la contrainte à la coopération : Comment Singapour permet-il la gestion des risques et la mobilisation du capital dans la transition énergétique de l'Asie du Sud-Est ?

Trong Đông Nam Á, mục tiêu chuyển đổi năng lượng đầy tham vọng – đạt mức phát thải ròng bằng không – đã trở thành một sự đồng thuận. Tuy nhiên, việc biến những tham vọng này thành hành động khả thi đang đối mặt với những thách thức mang tính cơ cấu: làm thế nào để huy động nguồn vốn quy mô lớn, giảm thiểu rủi ro dự án một cách hiệu quả, đồng thời thúc đẩy hợp tác đôi bên cùng có lợi giữa các khu vực mà không làm tổn hại đến thành quả phát triển.

Nhu cầu điện của Đông Nam Á đã tăng gấp ba lần trong hai thập kỷ qua, chủ yếu được thúc đẩy bởi tăng trưởng kinh tế và công nghiệp hóa. Mặc dù tiềm năng của năng lượng tái tạo là rất lớn, nhưng hiện tại khoảng 45% điện vẫn phụ thuộc vào các nhiên liệu hóa thạch như than đá. Mô hình tăng trưởng này tỏ ra mong manh về mặt cơ cấu khi đối mặt với các mục tiêu khí hậu. Thách thức không nằm ở việc thiếu nguồn lực hay ý chí của quốc gia, mà là do hệ thống lưới điện phân tán, khả năng kết nối xuyên biên giới hạn chế và chi phí tài trợ cao. Những rào cản cơ cấu này làm tăng đáng kể rủi ro của các dự án, làm suy yếu khả năng đầu tư của chúng, đặc biệt là đối với các thị trường thu nhập thấp và mới nổi có không gian tài chính hạn chế.

Ngược lại, Singapore với hệ thống quản lý ổn định, thị trường tài chính sâu rộng và uy tín chính sách vững chắc có những đặc điểm độc đáo trong việc ứng phó với chuyển đổi khí hậu. Sự khác biệt này đã thúc đẩy một mô hình hợp tác đôi bên cùng có lợi: Singapore đóng vai trò là "người hỗ trợ" cung cấp khuôn khổ thể chế và tài chính, trong khi các quốc gia trong khu vực cung cấp nguồn lực và không gian phát triển dự án.

Tài chính bền vững: Cầu nối từ tài sản xanh đến lộ trình chuyển đổi

Thực tiễn của Singapore trong lĩnh vực tài chính bền vững đã cung cấp một hình mẫu cho sự chuyển đổi của khu vực. "Kế hoạch Hành động Net Zero Tài chính" (FinZ Action Plan) do Cơ quan Quản lý Tiền tệ (MAS) khởi xướng đánh dấu sự chuyển dịch trọng tâm từ tài sản xanh hẹp sang hỗ trợ các hoạt động có lộ trình chuyển đổi. Điều này rất quan trọng đối với các nền kinh tế như Đông Nam Á, bởi vì nhiều quá trình khử carbon là những thay đổi hệ thống dần dần, chứ không phải là sự thay thế tức thời.

"Phân loại Tài chính Bền vững Singapore-Châu Á" (Singapore-Asia Taxonomy for Sustainable Finance) do Singapore xây dựng cung cấp một tài liệu tham khảo phân loại thực tế, giúp các nhà đầu tư phân loại các hoạt động kinh tế thành các danh mục như xanh, chuyển đổi và không đáp ứng tiêu chuẩn xanh. Tiêu chuẩn phân loại xuyên khu vực này, thông qua việc đối chiếu với hệ thống phân loại tài chính bền vững của ASEAN, đã giảm hiệu quả sự không chắc chắn của nhà đầu tư, từ đó cung cấp một lộ trình rõ ràng cho dòng vốn dự án trong khu vực.

Tài chính hỗn hợp (Blended Finance) và cơ chế chia sẻ rủi ro

Chuyển đổi khí hậu đòi hỏi các chiến lược tài trợ đa dạng. Mặc dù khuôn khổ tài chính bền vững định hình hành vi thị trường, cơ chế tài chính hỗn hợp giải quyết trực tiếp các vấn đề rủi ro. Bằng cách sử dụng vốn ưu đãi để hấp thụ các khoản lỗ ban đầu, tài chính hỗn hợp có thể kích hoạt các lĩnh vực mà thị trường tài chính truyền thống khó tiếp cận. Nền tảng "Quan hệ Đối tác Chuyển đổi Bền vững Châu Á" (FAST-P) do Singapore khởi xướng là một ví dụ điển hình cho mô hình này. Nền tảng này nhằm huy động vốn lên tới 50 tỷ USD bằng cách kết hợp vốn ưu đãi của chính phủ Singapore với nguồn vốn đối ứng của các đối tác quốc tế, tập trung hỗ trợ các lĩnh vực năng lượng sạch, cơ sở hạ tầng lưới điện và các lĩnh vực khó khử carbon.

Hiệu quả của cơ chế này được thể hiện trong việc tài trợ cho các dự án cụ thể.L'efficacité de ce mécanisme se manifeste dans le financement de projets concrets. Par exemple, via la plateforme FAST-P, Singapour a soutenu le projet de Citicore Solar Energy Corporation aux Philippines, offrant un mécanisme clé de partage des risques pour les projets solaires et de stockage d'énergie, démontrant comment transformer la capacité d'intégration de capitaux régionaux en une capacité de mise en œuvre de projets concrets.

Déploiement et synergie du capital privé régional

Une fois le cadre institutionnel établi, le capital privé devient le moteur de son déploiement à grande échelle. La stabilité réglementaire et l'écosystème financier de Singapour attirent un grand nombre de développeurs d'énergie, de fonds d'infrastructure et de gestionnaires d'actifs. Cela a engendré une division des rôles : le financement, la gestion des risques et la coordination sont souvent ancrés à Singapour, tandis que le développement réel des ressources et la production d'électricité se déroulent dans les pays voisins riches en ressources.

Ce modèle de synergie « financement-coordination-développement » a été validé dans des projets réels. Grâce aux projets de réseaux électriques régionaux (comme LTMS-PIP), les pays d'Asie du Sud-Est connectent les régions riches en énergies renouvelables aux centres de demande en croissance rapide. Singapour, par des mécanismes tels que l'« importation d'électricité verte de Singapour », a abaissé davantage le seuil d'importation d'électricité régionale en agrégeant la demande et en évitant les risques transfrontaliers, stimulant ainsi efficacement la confiance sur le marché électrique transfrontalier et fournissant une base de confiance solide pour le déploiement à long terme du capital privé.

Coopération : de la diversité à la complémentarité systémique

Le succès à long terme de la transition énergétique en Asie du Sud-Est ne réside pas dans les percées politiques ou technologiques d'un seul pays, mais dans la construction d'un système capable de mobiliser efficacement le capital, de gérer les risques et de promouvoir la coopération transfrontalière. Grâce à la construction de réseaux électriques régionaux et à l'alignement des politiques, la coopération régionale transforme la diversité des ressources en avantages complémentaires. Cette coopération n'est pas seulement une connexion au niveau technique, mais une adéquation profonde de la confiance, de la cohérence réglementaire et des partenariats à long terme. Ce n'est qu'ainsi que l'Asie du Sud-Est pourra garantir l'inclusion et la résilience de sa croissance économique tout en faisant face aux risques climatiques, réalisant ainsi un avenir à faible émission de carbone.